Có cần nhổ răng khôn khi niềng không?
Niềng răng không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải nhổ răng khôn. Có người cần nhổ trước khi niềng, có người nhổ trong quá trình điều trị, nhưng cũng có nhiều người giữ nguyên răng khôn mà kết quả chỉnh nha vẫn ổn định.
Quyết định niềng răng có cần nhổ răng khôn không phải dựa trên vị trí răng số 8, tình trạng răng số 7 bên cạnh và kế hoạch di chuyển răng cụ thể của từng người.
Răng khôn, còn gọi là răng số 8, thường mọc muộn và nằm ở vị trí trong cùng của cung hàm. Do thiếu khoảng, răng khôn có thể mọc lệch, mọc ngầm hoặc chỉ nhú lên một phần.
Trước khi niềng, bác sĩ cần đánh giá xem răng khôn có:
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Phẫu thuật Miệng và Hàm mặt Hoa Kỳ, răng khôn có bệnh lý hoặc có nguy cơ cao gây bệnh nên được cân nhắc phẫu thuật. Nếu chưa có bệnh lý và nguy cơ thấp, có thể giữ lại nhưng cần theo dõi bằng thăm khám và phim X-quang định kỳ.
Răng khôn mọc bán phần thường tạo ra một túi lợi phía trên, khiến thức ăn và vi khuẩn dễ mắc lại. Người bệnh có thể bị:
Nếu tình trạng này thường xuyên tái phát, bác sĩ có thể chỉ định nhổ răng khôn để loại bỏ ổ viêm trước hoặc trong quá trình niềng.
Một chiếc răng khôn mọc nghiêng có thể tì sát vào mặt sau răng số 7, tạo ra vùng rất khó làm sạch. Hậu quả có thể là:
Đây là những chỉ định quan trọng để cân nhắc nhổ răng khôn, независимо với việc bệnh nhân có đang niềng răng hay không. Các bệnh lý như sâu răng không thể phục hồi, viêm nha chu, tiêu chân răng, nhiễm trùng hoặc nang quanh răng đều được xem là những lý do điều trị rõ ràng. (Cochrane)
Trong một số kế hoạch chỉnh nha, bác sĩ cần kéo các răng hàm ra phía sau để:
Nếu răng khôn đang chiếm vùng phía sau răng số 7, bác sĩ có thể cần nhổ răng khôn để tạo đường di chuyển cho răng hàm.
Tuy nhiên, nhổ răng khôn không có nghĩa là tự động tạo ra đủ khoảng để kéo răng cửa vào. Khoảng phía sau chỉ sử dụng được khi kế hoạch điều trị có cơ học kéo lùi răng hàm phù hợp và xương phía sau còn cho phép di chuyển. Giới hạn kéo lùi răng phụ thuộc vào cấu trúc xương, kiểu mặt, vị trí chân răng và tình trạng răng khôn. (PubMed)
Với những bệnh nhân cần phẫu thuật chỉnh hình xương hàm, răng khôn có thể nằm gần đường cắt xương hoặc gây khó khăn cho cuộc phẫu thuật. Bác sĩ chỉnh nha và bác sĩ phẫu thuật sẽ thống nhất xem có cần nhổ trước hay không và lựa chọn thời điểm phù hợp. (Hiệp hội Phẫu thuật hàm mặt Hoa Kỳ)
Bệnh nhân có thể chưa cần nhổ nếu răng khôn:
Đối với răng khôn mọc ngầm hoàn toàn nhưng không có bệnh lý, bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để khẳng định rằng tất cả đều nên nhổ dự phòng. Tổng quan Cochrane cho thấy chưa có đủ bằng chứng chắc chắn để kết luận nên nhổ hay giữ lại mọi răng khôn mọc ngầm không triệu chứng và không có bệnh. Nếu giữ lại, răng cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các thay đổi. (Cochrane)
Hướng dẫn của NICE cũng không khuyến nghị nhổ dự phòng thường quy đối với răng khôn mọc ngầm không có bệnh lý. (NICE)
Đây là một trong những lo lắng phổ biến nhất của người niềng răng.
Nhiều người cho rằng khi răng khôn mọc, nó sẽ “đẩy cả hàm răng về phía trước”, khiến răng cửa dưới chen chúc trở lại. Tuy nhiên, vấn đề này phức tạp hơn.
Một tổng quan hệ thống năm 2023 về những bệnh nhân đã chỉnh nha không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa răng khôn hàm dưới và tình trạng chen chúc răng cửa tái phát. Nghiên cứu cũng cho rằng chưa có đủ căn cứ để nhổ răng khôn chỉ nhằm duy trì sự ổn định sau niềng. (MDPI)
Tổng quan Cochrane ghi nhận một thử nghiệm lâm sàng không tìm thấy lợi ích có ý nghĩa lâm sàng của việc nhổ răng khôn đối với kích thước cung răng và tình trạng chen chúc sau chỉnh nha. Tuy nhiên, mức độ chắc chắn của bằng chứng còn thấp. (Cochrane)
Ở chiều ngược lại, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2024 từ các nghiên cứu quan sát cho thấy răng khôn hàm dưới có thể liên quan đến mức độ chen chúc và thu hẹp cung răng. Tuy vậy, phần lớn nghiên cứu có nguy cơ sai lệch từ trung bình đến cao và chưa chứng minh được răng khôn là nguyên nhân trực tiếp. Chính các tác giả cũng cho rằng cần thêm nghiên cứu tiến cứu có chất lượng tốt. (PubMed)
Vì vậy, kết luận hợp lý nhất hiện nay là:
Không nên nhổ răng khôn chỉ với mục đích “chống răng chạy lại” nếu răng hoàn toàn khỏe mạnh và không cản trở điều trị.
Răng chạy lại sau niềng là vấn đề đa yếu tố, liên quan đến sự thay đổi sinh học theo tuổi, hình dạng cung răng, mô nha chu, sự ổn định của khớp cắn và việc sử dụng hàm duy trì. Dù có nhổ răng khôn hay không, bệnh nhân vẫn cần đeo hàm duy trì theo hướng dẫn.
Không thể đánh đồng hai chỉ định này.
Nhổ răng số 4 thường tạo khoảng ở giữa cung hàm để kiểm soát răng cửa, giảm hô hoặc giải quyết chen chúc. Trong khi đó, răng khôn nằm tận phía sau răng số 7.
Khoảng do nhổ răng khôn chỉ có thể được sử dụng khi bác sĩ chủ động kéo lùi các răng hàm và toàn bộ cung răng. Vì vậy, không thể chỉ nhìn thấy có răng khôn rồi kết luận rằng nhổ răng số 8 sẽ thay thế được nhổ răng tiền hàm.
Không có một thời điểm cố định cho tất cả bệnh nhân.
Quyết định cuối cùng cần dựa trên khám trong miệng, phim toàn cảnh và đôi khi là phim cắt lớp vi tính chùm tia hình nón nếu cần đánh giá tương quan phức tạp giữa chân răng khôn với ống thần kinh hoặc các cấu trúc lân cận.
Niềng răng không bắt buộc phải nhổ răng khôn. Răng số 8 chỉ nên được nhổ khi có bệnh lý, có nguy cơ gây tổn thương hoặc thực sự cản trở kế hoạch chỉnh nha.
Ngược lại, một chiếc răng khôn khỏe mạnh, không gây hại và không ảnh hưởng đến hướng di chuyển răng có thể được giữ lại và theo dõi định kỳ.
Điều quan trọng không phải là “có răng khôn thì nhổ”, mà là bác sĩ phải trả lời rõ ba câu hỏi:
Tại Nha Khoa Vàng, quyết định nhổ hay giữ răng khôn được đưa ra sau khi phân tích đầy đủ dữ kiện lâm sàng, phim X-quang và mục tiêu điều trị của từng bệnh nhân.
Tác giả: BS Trịnh Ngọc Tiến – Bác sĩ nha khoa, phụ trách chỉnh nha tại Nha Khoa Vàng
Rà soát chuyên môn: ngày 18.07.2026
Ngày xuất bản: ngày 19.07.2026
Cập nhật y khoa lần cuối: 19.07.2026
Tuyên bố: Nội dung nhằm cung cấp thông tin, không thay thế thăm khám và chẩn đoán cá thể.
19/07/2026
Minh bạch giá là yếu tố bắt buộc, bất kể là chuyên môn nào “Niềng răng giá bao nhiêu?” tưởng là một câu hỏi đơn giản, nhưng thực tế rất khó trả lời chỉ bằng một con số. Có nơi quảng cáo niềng răng từ vài triệu đồng. Có nơi báo giá vài chục triệu […]
19/07/2026
Niềng răng là một điều trị có chi phí khá cao “Niềng răng giá bao nhiêu?” tưởng là một câu hỏi đơn giản nhưng lại rất khó trả lời bằng một con số duy nhất. Bởi vì chi phí chỉnh nha không chỉ phụ thuộc vào loại mắc cài hoặc thương hiệu khay trong suốt. […]
19/07/2026
Niềng răng là chuyên khoa khó nhất trong Răng Hàm Mặt “Niềng răng ở đâu uy tín tại Hà Nội?” là câu hỏi khiến nhiều người bối rối. Chỉ cần tìm kiếm trên Google, bạn có thể thấy hàng trăm nha khoa cùng những lời quảng cáo như “bác sĩ hàng đầu”, “công nghệ hiện […]
19/07/2026
Bệnh nhân chỉnh nha là người bạn rất thân của bác sĩ vì gặp nhau thường xuyên Phần lớn bệnh nhân niềng răng được hẹn tái khám sau khoảng 4–8 tuần, trong đó lịch 6–8 tuần một lần khá phổ biến với mắc cài hiện đại. Với khay trong suốt, khoảng cách giữa các lần […]