Mất Răng Số 6 Có Sao Không? Có Nhất Thiết Phải Trồng Lại?

Hình ảnh: mất răng số 6 (nguồn internet)

“Mất răng số 6 có sao không?” là câu hỏi rất nhiều bệnh nhân đặt ra, đặc biệt khi chiếc răng đã được nhổ từ lâu nhưng vẫn chưa thấy đau hoặc chưa cảm nhận rõ sự bất tiện.

Răng số 6 nằm khá sâu bên trong nên không ảnh hưởng trực tiếp đến nụ cười như răng cửa. Vì vậy, nhiều người cho rằng:

• Mất một răng hàm thì vẫn còn các răng khác để nhai.
• Không nhìn thấy khi cười nên không cần làm lại.
• Chỉ khi nào khó ăn mới cần trồng răng.
• Có răng số 7 và răng khôn rồi thì răng số 6 không còn quan trọng.

Thực tế, răng số 6 là một trong những răng ăn nhai quan trọng nhất trên cung hàm. Khi mất răng số 6, khả năng nhai, khoảng răng, vị trí các răng kế cận và khớp cắn đều có thể thay đổi theo thời gian.

Tuy nhiên, không phải cứ mất răng số 6 là bắt buộc phải trồng Implant ngay. Phương án phù hợp còn phụ thuộc vào tuổi, thời gian mất răng, tình trạng xương, răng số 7, răng khôn, khớp cắn và khả năng đóng khoảng bằng chỉnh nha.

Răng số 6 là răng nào?

Răng số 6 còn được gọi là răng cối lớn thứ nhất vĩnh viễn. Mỗi người thường có bốn răng số 6:

• Hai răng ở hàm trên.
• Hai răng ở hàm dưới.

Răng số 6 thường mọc vào khoảng 6 tuổi, khi nhiều răng sữa vẫn còn trong miệng. Vì mọc sớm và nằm ở phía sau, chiếc răng này đôi khi bị cha mẹ nhầm là răng sữa.

Đây là một lý do khiến răng số 6 dễ bị sâu từ sớm mà không được điều trị kịp thời. Khi tổn thương quá lớn, viêm tủy, điều trị tủy thất bại hoặc nứt vỡ nghiêm trọng, răng có thể phải nhổ bỏ.

Các nghiên cứu về mất răng cối lớn thứ nhất ghi nhận sâu răng và các biến chứng liên quan là nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất răng này, đặc biệt ở người trẻ.

Răng số 6 có vai trò gì?

Răng số 6 có mặt nhai lớn, nhiều múi và chân răng chắc khỏe. Nó tham gia quan trọng vào:

• Nghiền nhỏ thức ăn.
• Duy trì sự nâng đỡ phía sau của khớp cắn.
• Phân bố lực nhai.
• Giữ khoảng trên cung răng.
• Hỗ trợ vị trí ổn định của răng số 5 và số 7.
• Duy trì hình dạng cung răng.
• Hỗ trợ hình thành và ổn định khớp cắn vĩnh viễn.

Nói đơn giản, răng số 6 giống như một “trụ chịu lực” quan trọng ở vùng răng hàm.

Mất một răng số 6 không khiến bệnh nhân mất khả năng ăn ngay lập tức, vì các răng còn lại vẫn có thể bù trừ. Tuy nhiên, việc nhai thường trở nên kém cân bằng và những thay đổi quanh khoảng mất răng có thể xuất hiện dần theo thời gian.

Mất răng số 6 có sao không?

Có thể có nhiều ảnh hưởng, nhưng mức độ không giống nhau ở mọi bệnh nhân.

1. Khả năng ăn nhai có thể giảm

Răng số 6 nằm tại vùng chịu lực nhai lớn. Khi mất chiếc răng này, bệnh nhân có thể:

• Nhai kém hiệu quả ở bên mất răng.
• Tránh nhai vào khoảng trống.
• Chuyển sang nhai nhiều ở bên đối diện.
• Cảm thấy thức ăn không được nghiền kỹ.
• Tăng tải lên những răng còn lại.

Một tổng quan về mất răng cối lớn thứ nhất cho thấy tình trạng này có thể liên quan đến giảm lực nhai, nhai một bên và thay đổi khớp cắn.

Tuy nhiên, không nên nói quá rằng mất một răng số 6 chắc chắn gây bệnh tiêu hóa hoặc rối loạn khớp thái dương hàm. Những hậu quả này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố và không thể quy trực tiếp cho một chiếc răng mất trong mọi trường hợp.

2. Răng số 7 có thể nghiêng vào khoảng trống

Sau khi răng số 6 bị mất, răng số 7 ở phía sau có xu hướng di chuyển về phía trước và nghiêng vào khoảng mất răng.

Sự di chuyển này có thể làm:

• Thu hẹp khoảng trống.
• Trục răng số 7 bị nghiêng.
• Mặt nhai răng số 7 không còn đúng vị trí.
• Tạo vùng mắc thức ăn.
• Khó vệ sinh giữa răng số 5 và số 7.
• Làm kế hoạch trồng răng sau này phức tạp hơn.

Một nghiên cứu trên người trưởng thành ghi nhận các răng nằm cạnh khoảng mất răng phía sau có thể xuất hiện nghiêng và xoay, chứ không chỉ dịch chuyển đơn thuần theo chiều ngang.

Nếu răng số 7 đã nghiêng nhiều, bác sĩ có thể phải chỉnh nha dựng lại răng trước khi đặt Implant hoặc làm phục hình.

3. Răng số 5 có thể di chuyển hoặc xoay

Răng số 5 nằm ngay phía trước răng số 6. Khi mất điểm tiếp xúc phía sau, răng số 5 cũng có thể:

• Nghiêng về phía khoảng mất răng.
• Xoay nhẹ.
• Xuất hiện khe hở với răng phía trước.
• Thay đổi điểm tiếp xúc.
• Dễ mắc thức ăn hơn.

Mức độ thay đổi phụ thuộc vào khớp cắn, tuổi, thời gian mất răng và tình trạng nha chu.

Không phải mọi khoảng mất răng đều thu hẹp nhanh chóng, nhưng để càng lâu thì nguy cơ mất khoảng và sai lệch vị trí răng càng đáng lưu ý.

4. Răng số 6 đối diện có thể trồi xuống

Khi răng số 6 hàm dưới bị mất, răng số 6 hàm trên không còn điểm tiếp xúc đối diện. Ngược lại, khi mất răng số 6 hàm trên, răng đối diện ở hàm dưới cũng có thể thay đổi vị trí.

Răng không còn đối kháng có thể:

• Trồi vào khoảng mất răng.
• Nghiêng.
• Xoay.
• Tạo cản trở khớp cắn.
• Làm giảm khoảng chiều cao để phục hồi răng số 6.

Các nghiên cứu cho thấy mất một răng phía sau có thể dẫn đến thay đổi ba chiều của răng đối diện, gồm trồi, nghiêng và xoay. Hiện tượng này có thể làm việc phục hồi bằng Implant hoặc cầu răng về sau khó khăn hơn.

Nếu răng đối diện đã trồi quá nhiều, bệnh nhân có thể cần:

• Mài chỉnh có kiểm soát.
• Làm lại phục hình răng đối diện.
• Chỉnh nha kéo răng trở về vị trí.
• Thay đổi thiết kế phục hình.

5. Xương tại vùng răng số 6 sẽ giảm dần

Sau khi mất răng, xương ổ răng bắt đầu tái cấu trúc và giảm thể tích. Bệnh nhân thường không nhận thấy ngay vì nướu đã lành và che phủ bên trên.

Ở vùng răng số 6, tiêu xương có thể làm:

• Sống hàm hẹp hơn.
• Chiều cao xương giảm.
• Khó đặt Implant đúng vị trí.
• Tăng khả năng phải ghép xương.
• Ở hàm trên, khoảng cách đến xoang hàm bị thu hẹp tương đối.
• Ở hàm dưới, lượng xương phía trên ống thần kinh có thể không còn đủ.

Mất xương không phải lúc nào cũng khiến Implant không thể thực hiện, nhưng có thể làm điều trị phức tạp, lâu hơn và tốn kém hơn.

6. Thức ăn dễ mắc vào khoảng mất răng

Khoảng trống của răng số 6 nằm giữa hai răng thật nên thức ăn rất dễ bị nhồi vào.

Nếu răng số 5 và số 7 bắt đầu nghiêng, vùng mắc thức ăn càng khó làm sạch. Hậu quả có thể gồm:

• Viêm nướu.
• Hôi miệng.
• Sâu mặt bên răng số 5 hoặc số 7.
• Viêm nha chu khu trú.
• Khó chịu khi nhai.

Vì vậy, việc bệnh nhân “vẫn nhai được” không có nghĩa khoảng mất răng đang hoàn toàn ổn định.

7. Khớp cắn có thể thay đổi theo thời gian

Mất răng số 6 có thể kéo theo:

• Nghiêng răng số 7.
• Xoay răng số 5.
• Trồi răng đối diện.
• Mất điểm tiếp xúc.
• Thay đổi mặt phẳng nhai.
• Tạo cản trở khi hàm vận động.

Tổng quan hệ thống về nhổ sớm răng cối lớn thứ nhất ở trẻ em ghi nhận những thay đổi như giảm khoảng sau nhổ, di chuyển răng kế cận, thay đổi vị trí răng cửa và mặt phẳng cắn. Tuy nhiên, mức độ và hướng thay đổi phụ thuộc rất nhiều vào tuổi, giai đoạn mọc răng và hàm trên hay hàm dưới.

Mất răng số 6 có nhất thiết phải trồng lại không?

Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải trồng Implant.

Tuy nhiên, ở phần lớn người trưởng thành, mất răng số 6 tạo ra một khoảng mất răng nằm giữa răng số 5 và số 7. Nếu để trống lâu dài, nguy cơ răng nghiêng, răng đối diện trồi và tiêu xương thường đủ lớn để bác sĩ cân nhắc phục hồi.

Điều cần xác định là:

Khoảng mất răng số 6 nên được phục hồi, đóng bằng chỉnh nha hay có thể theo dõi trong trường hợp chọn lọc?

Trường hợp nào thường nên phục hồi răng số 6?

Phục hồi thường được cân nhắc khi:

• Bệnh nhân đã trưởng thành.
• Răng số 5 và số 7 còn tương đối thẳng.
• Khoảng mất răng vẫn còn đủ.
• Răng đối diện chưa trồi nhiều.
• Bệnh nhân nhai lệch sang bên còn lại.
• Thức ăn thường xuyên mắc vào khoảng trống.
• Xương vẫn còn thuận lợi cho Implant.
• Muốn bảo vệ khớp cắn và các răng còn lại.
• Không có kế hoạch chỉnh nha đóng khoảng.

Điều trị sớm thường đơn giản hơn so với đợi đến khi răng số 7 đã nghiêng, răng đối diện đã trồi và xương đã tiêu nhiều.

Trường hợp nào có thể không cần trồng Implant?

1. Có thể đóng khoảng bằng chỉnh nha

Ở trẻ em, thanh thiếu niên hoặc người trẻ có điều kiện phù hợp, bác sĩ chỉnh nha có thể di chuyển răng số 7 về phía trước để đóng khoảng răng số 6.

Nếu có răng khôn thuận lợi, răng số 8 có thể tiếp tục di chuyển hoặc mọc vào vị trí phía sau răng số 7.

Tổng quan hệ thống về nhổ răng cối lớn thứ nhất ở giai đoạn răng hỗn hợp cho thấy khoảng nhổ có thể đóng tự nhiên hoặc được hỗ trợ bằng chỉnh nha, nhưng kết quả thay đổi đáng kể theo thời điểm nhổ, vị trí hàm và giai đoạn phát triển của răng số 7.

Khả năng đóng khoảng thường thuận lợi hơn ở hàm trên. Ở hàm dưới, răng số 7 dễ nghiêng về phía trước thay vì di chuyển toàn bộ thân răng, nên nguy cơ để lại khoảng và sai trục cao hơn.

Vì vậy, trẻ mất răng số 6 không nên tự động chờ răng số 7 mọc lên để thay thế. Cần được bác sĩ chỉnh nha theo dõi đúng thời điểm.

2. Bệnh nhân đang điều trị chỉnh nha

Nếu bệnh nhân có:

• Răng chen chúc.
• Hô.
• Sai lệch khớp cắn.
• Răng số 6 tiên lượng rất kém.
• Răng số 7 và răng khôn thuận lợi.

Khoảng mất răng số 6 có thể được sử dụng trong kế hoạch chỉnh nha thay vì trồng Implant.

Đây là lý do nên tham khảo ý kiến bác sĩ chỉnh nha trước khi đặt Implant ở người trẻ. Sau khi Implant tích hợp với xương, trụ Implant gần như không thể được di chuyển bằng lực chỉnh nha như răng thật.

3. Chức năng vẫn đủ trong một số trường hợp chọn lọc

Khái niệm cung răng rút gọn cho thấy không phải mọi răng hàm bị mất đều bắt buộc phải được phục hồi ở tất cả bệnh nhân, nếu người đó vẫn còn đủ đơn vị nhai, chức năng, thẩm mỹ và sự ổn định khớp cắn.

Tuy nhiên, bằng chứng về việc để một khoảng mất răng số 6 riêng lẻ không hoàn toàn đồng nhất. Một nghiên cứu theo dõi các khoảng mất răng phía sau không được phục hồi cho thấy những thay đổi bất lợi có thể xảy ra nhưng không phải lúc nào cũng nghiêm trọng như giả định truyền thống.

Các tổng quan về cung răng rút gọn cũng cho thấy một số bệnh nhân vẫn có chức năng và mức độ hài lòng chấp nhận được mà không cần phục hồi đầy đủ mọi răng hàm. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế và không nên áp dụng máy móc cho người trẻ mất riêng răng số 6.

Việc theo dõi chỉ phù hợp khi:

• Bệnh nhân có đủ chức năng nhai.
• Các răng còn lại khỏe.
• Không có xu hướng di chuyển đáng kể.
• Không mắc thức ăn nhiều.
• Răng đối diện ổn định.
• Bệnh nhân lớn tuổi hoặc có chống chỉ định điều trị.
• Lợi ích của phục hồi không vượt trội so với nguy cơ và chi phí.

Mất răng số 6 nên trồng Implant hay làm cầu răng?

Các phương án thường gồm:

1. Trồng Implant.
2. Làm cầu răng.
3. Chỉnh nha đóng khoảng.
4. Hàm tháo lắp trong một số trường hợp.
5. Theo dõi có kiểm soát nếu thật sự phù hợp.

Trồng Implant răng số 6

Implant thay thế chân răng số 6 bằng một trụ đặt trong xương, sau đó lắp mão răng bên trên.

Ưu điểm

• Không cần mài răng số 5 và số 7.
• Phục hồi độc lập răng mất.
• Có thể chịu lực nhai tốt khi được lập kế hoạch đúng.
• Giúp duy trì chức năng vùng răng hàm.
• Có thể làm sạch như một răng riêng biệt nếu hình dạng phục hình phù hợp.

Hạn chế

• Cần phẫu thuật.
• Có thể phải ghép xương hoặc nâng xoang.
• Cần đủ khoảng giữa hai chân răng kế cận.
• Thời gian điều trị có thể kéo dài.
• Có nguy cơ viêm quanh Implant, lỏng vít hoặc mẻ phục hình.
• Đòi hỏi vệ sinh và tái khám lâu dài.

Implant thường là lựa chọn đáng cân nhắc khi răng số 5 và số 7 còn khỏe mạnh, vì không phải mài hai răng này để làm cầu.

Làm cầu răng thay răng số 6

Cầu răng sử dụng răng số 5 và số 7 làm trụ để nâng đỡ răng giả số 6.

Ưu điểm

• Không cần đặt trụ vào xương.
• Thời gian hoàn tất thường ngắn hơn Implant.
• Có thể phù hợp khi răng số 5 và số 7 vốn đã cần làm mão.
• Không cần ghép xương.

Hạn chế

• Thường phải mài răng số 5 và số 7.
• Răng trụ có nguy cơ sâu, viêm tủy hoặc bệnh nha chu.
• Khó làm sạch phía dưới nhịp cầu.
• Không ngăn được tiêu xương tại vùng răng số 6.
• Khi một răng trụ gặp vấn đề, toàn bộ cầu có thể bị ảnh hưởng.

Không nên tự động làm cầu răng chỉ vì thời gian nhanh hơn. Nếu hai răng kế cận hoàn toàn khỏe mạnh, lợi ích của việc giữ nguyên mô răng cần được cân nhắc.

Chỉnh nha đóng khoảng răng số 6

Chỉnh nha có thể đưa răng số 7 về vị trí răng số 6 và sắp xếp răng số 8 phía sau.

Ưu điểm

• Không cần đặt Implant.
• Dùng răng thật để khôi phục cung răng.
• Có thể giải quyết đồng thời chen chúc hoặc sai khớp cắn.
• Tránh phải duy trì một phục hình nhân tạo lâu dài.

Hạn chế

• Thời gian điều trị dài.
• Di chuyển răng hàm lớn cần kiểm soát lực và neo chặn tốt.
• Có nguy cơ răng số 7 nghiêng thay vì di chuyển toàn bộ.
• Không phải trường hợp nào cũng có răng khôn thuận lợi.
• Không phải khớp cắn nào cũng phù hợp để đóng khoảng.

Phương án này đặc biệt đáng cân nhắc ở người trẻ trước khi quyết định đặt Implant.

Mất răng số 6 lâu năm còn trồng Implant được không?

Trong nhiều trường hợp vẫn có thể, nhưng bác sĩ cần kiểm tra:

• Khoảng giữa răng số 5 và số 7 còn đủ không.
• Răng số 7 đã nghiêng bao nhiêu.
• Răng đối diện đã trồi hay chưa.
• Chiều rộng và chiều cao xương còn lại.
• Ở hàm trên, xoang hàm có hạ thấp không.
• Ở hàm dưới, vị trí ống thần kinh ở đâu.
• Có cần chỉnh nha dựng trục răng không.
• Có cần ghép xương hoặc nâng xoang không.

Một số bệnh nhân mất răng số 6 lâu năm có thể đặt Implant trực tiếp. Một số khác cần:

• Chỉnh nha mở lại khoảng.
• Dựng thẳng răng số 7.
• Kéo lún răng đối diện.
• Ghép xương.
• Nâng xoang.
• Điều chỉnh kế hoạch phục hình.

Vì vậy, mất răng lâu năm không đồng nghĩa với việc không thể trồng lại, nhưng thường làm điều trị phức tạp hơn.

Răng số 6 đã điều trị tủy có nên nhổ để trồng Implant không?

Không nên nhổ một chiếc răng số 6 chỉ vì răng đã điều trị tủy.

Răng sau điều trị tủy vẫn có thể được giữ lâu dài nếu:

• Điều trị tủy đạt yêu cầu.
• Chân răng không bị nứt dọc.
• Không mất quá nhiều mô nâng đỡ.
• Có thể phục hồi kín và đủ bền.
• Tình trạng nha chu còn kiểm soát được.
• Không có tổn thương không thể điều trị.

Implant là phương án thay thế răng không còn khả năng bảo tồn, chứ không phải mặc định tốt hơn răng thật.

Nếu răng số 6 đã điều trị tủy nhưng đang đau hoặc có tổn thương quanh chóp, cần đánh giá khả năng:

• Điều trị tủy lại.
• Phẫu thuật nội nha.
• Phục hồi lại thân răng.
• Điều trị nha chu.
• Nhổ răng khi tiên lượng thực sự không còn phù hợp.

Trẻ em mất răng số 6 có nên trồng Implant ngay không?

Thông thường là không.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, xương hàm vẫn đang phát triển. Implant sau khi tích hợp sẽ không di chuyển hoặc mọc theo các răng tự nhiên.

Nếu đặt quá sớm, Implant có thể:

• Nằm thấp hơn các răng bên cạnh sau vài năm.
• Làm lệch mặt phẳng cắn.
• Tạo chênh lệch đường viền nướu.
• Cản trở kế hoạch chỉnh nha.

Với trẻ mất răng số 6, bác sĩ thường ưu tiên đánh giá:

• Có thể để răng số 7 di chuyển vào khoảng không.
• Có cần chỉnh nha chủ động không.
• Mầm răng số 8 có thuận lợi không.
• Thời điểm mất răng có phù hợp cho đóng khoảng tự nhiên không.
• Có cần giữ khoảng trong giai đoạn chờ không.

Đây là quyết định cần phối hợp giữa nha khoa trẻ em, chỉnh nha và phục hình.

Khi nào nên đi khám sau khi mất răng số 6?

Nên khám sớm, ngay cả khi chưa có ý định trồng Implant.

Khám sớm giúp xác định:

• Xương có cần được bảo tồn không.
• Có thể đóng khoảng bằng chỉnh nha không.
• Có nên chờ răng số 7 mọc không.
• Có thể đặt Implant ngay hoặc sớm không.
• Răng số 5 và số 7 đã bắt đầu di chuyển chưa.
• Răng đối diện có dấu hiệu trồi không.
• Chi phí và mức độ phức tạp nếu trì hoãn.

Khám sớm không có nghĩa là bắt buộc phải phẫu thuật ngay. Mục đích là để tránh bỏ qua thời điểm điều trị thuận lợi nhất.

Kết luận: Mất răng số 6 có nhất thiết phải trồng lại không?

Có thể ghi nhớ như sau:

• Răng số 6 là răng ăn nhai rất quan trọng.
• Mất răng số 6 có thể làm giảm hiệu quả nhai.
• Răng số 7 và số 5 có thể nghiêng hoặc xoay vào khoảng trống.
• Răng đối diện có thể trồi xuống.
• Xương tại vị trí mất răng sẽ giảm dần.
• Điều trị càng muộn càng có khả năng cần chỉnh nha hoặc ghép xương.

Ở phần lớn người trưởng thành, răng số 6 mất thường nên được phục hồi bằng Implant hoặc cầu răng nếu không có kế hoạch chỉnh nha đóng khoảng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều phải trồng Implant. Ở người trẻ, đóng khoảng bằng chỉnh nha có thể là lựa chọn rất tốt. Ở một số bệnh nhân lớn tuổi có chức năng ổn định, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi nếu lợi ích phục hồi không đủ lớn.

Tại Nha Khoa Vàng, chúng tôi không mặc định rằng mất răng số 6 là phải đặt Implant. Bệnh nhân cần được đánh giá tuổi, xương hàm, khớp cắn, răng số 7, răng khôn và khả năng chỉnh nha trước khi lựa chọn phương án.

Mục tiêu không chỉ là lấp đầy khoảng trống, mà là khôi phục khả năng ăn nhai, bảo vệ những răng còn lại và duy trì một khớp cắn ổn định lâu dài.

Tài liệu tham khảo

1. Saber AM, Altoukhi DH, Horaib MF, El-Housseiny AA, Alamoudi NM, Sabbagh HJ. Consequences of early extraction of compromised first permanent molar: a systematic review. BMC Oral Health. 2018;18:59.
2. Alkhadra T. A systematic review of the consequences of early extraction of first permanent first molar in different mixed dentition stages. Journal of International Society of Preventive & Community Dentistry. 2017;7:223–226.
3. Craddock HL, Youngson CC. Occlusal changes following posterior tooth loss in adults. Part 2: Clinical parameters associated with movement of teeth adjacent to the site of posterior tooth loss. Journal of Prosthodontics. 2007;16:495–501.
4. Shugars DA, Bader JD, Phillips SW Jr, White BA, Brantley CF. The consequences of not replacing a missing posterior tooth. Journal of the American Dental Association. 2000;131:1317–1323.
5. Lee BA, et al. Supraeruption as a consideration for implant restoration. Journal of Advanced Prosthodontics. 2020;12:204–210.
6. Khan S, Musekiwa A, Chikte UME, Omar R. Differences in functional outcomes for adult patients with prosthodontically-treated and untreated shortened dental arches: a systematic review. PLoS One. 2014;9:e101143.
7. Funke N, et al. Impact of shortened dental arch therapy on nutritional status and cost-effectiveness: a systematic review. Journal of Dentistry. 2023.
8. Eichenberger M, Erb J, Zwahlen M, Schätzle M. The timing of extraction of non-restorable first permanent molars: a systematic review. European Journal of Paediatric Dentistry. 2015;16:272–278.